تاریخچه انجمن کتاب مقدس ایران

اولین گام در تأسیس انجمن کتاب مقدس در ایران توسط شخص «هنری مارتین» انجام گرفت که در سال ۱۸۱۱ به ایران آمد تا ترجمه عهد جدید خود را بازبینی نماید. هنری مارتین ترجمه عهد جدید فارسی را در هندوستان شروع کرده بود. خود مارتین در تأسیس «انجمن کتاب مقدس بریتانیا و کشورهای خارج» در کلکته نقشی به سزا داشت. این انجمن هنری مارتین را در امر ضرورت بازبینی ترجمه عهد جدید خود متقاعد نمود و او بر آن شد که این بازبینی را در ایران انجام دهد. زمانی که ترجمه فوق در سال ۱۸۱۲ به پایان رسید، انجمن کتاب مقدس نوبنیاد روسیه برای چاپ آن داوطلب شد و در سال ۱۸۱۵ نیز آن را به چاپ رساند. در همین سال توزیع عهد جدید فارسی نیز در ایران صورت گرفت.

دومین گام در این زمینه توسط فردی به نام «جوزف ولف» بود. ولف از جانب «انجمن لندن در اشاعه مسیحیت در بین یهودیان» به ایران گسیل شده بود. در سال ۱۸۳۴ زمانی که جوزف وولف از طریق گاویلان به تبریز آمد، یوحانان اسقف وقت کلیسای شرق آشور نسخه‌ای از اسفار موسی به زبان سریانی را جهت چاپ به او داد. در سال ۱۸۳۴ زمانی که «جاستین پرکینز» به ایران آمد، نسخه‌های چاپ شده این اسفار سریانی را با خود به ایران آورد. این نسخه‌ها توسط «انجمن کتاب مقدس بریتانیا و کشورهای خارج» به چاپ رسیده بود.

در سال ۱۸۳۷ «انجمن کتاب مقدس بریتانیا و کشورهای خارج فردی را به کارگزار خود در ایران و کشورهای همسایه منصب کرد. اولین کارگزار مبشری انگلیسی به نام جاکوب سموئیل بود که هدف بشارت در میان یهودیان را داشت و در داخل ایران ساکن نبود.

در سال ۱۸۷۸ دو سازمان انجمن کتاب مقدس بریتانیا و کشورهای خارج و انجمن کتاب مقدس آمریکا کتابفروشانی را در ایران استخدام کرد که در کشور می‌گشتند و کتاب مقدس و دیگر جزوات مسیحی را پخش می‌کردند. اولین کتابفروش فردی آسوری به نام بنیامین بدل بود که در اصفهان اقامت داشت و با وفاداری این خدمت را به مدت ۴۱ سال انجام داد. در سال ۱۹۰۲ انجمن کتاب مقدس بریتانیا و کشورهای خارج ده کتابفروش داشت که در مقطعی تعداد آنها به پنجاه کتابفروش رسید که مرکز کار خود را در چهار شهر در ایران قرار داده بودند و از آنجا به دیگر شهرهای ایران نیز سفر می‌کردند. در سال ۱۸۸۰ یک مبشر دیگر به نام رابرت بروس به عنوان انباردار انجمن بریتانیا در اصفهان به کار گماشته شد. در همان سال انجمن کتاب مقدس آمریکا یک مبشر پرزبیتری به نام ویلیام ویپل را به عنوان کارگزار خود در تبریز به کار گماشت.

در سال ۱۸۹۵ یک خانه کتاب مقدس در جلقا تأسیس و تقدیس شد و در سال ۱۹۱۴ خانه کتاب مقدس دیگری در تهران شروع به کار کرد که نهایت به مرکز کار انجمن کتاب مقدس در ایران مبدل شد. در سال ۱۹۱۳ انجمن کتاب مقدس آمریکار کار خود را در ایران متوقف ساخت. در سال ۱۹۳۶ عدل نخستین به عنوان نماینده انجمن کتاب مقدس بریتانیا و کشورهای خارج در ایران منصوب شد. عدل نخستین اولین شخص ایرانی بود که در این سمت گماشته می‌شد. نخسیتن کار انجمن کتاب مقدس را در ایران تحکیم بخشید و خانه کتاب مقدس جدید در تهران تحت نظر او بنا شد. عدل نخستین تا سال ۱۹۶۶ در این سمت خدمت نمود.

در سال ۱۹۴۶ انجمن‌های کتاب مقدس کشورها سازمانی به نام انجمن متحد کتاب مقدس به وجود آوردند که در سطح جهانی کار ترجمه،چاپ، و توزیع کتاب مقدس را رهبری می‌کرد. انجمن کتاب مقدس در ایران تبدیل به دفتر این انجمن متحدشد و بعدها در سال ۱۹۷۶ در زمان خدمت طاطه‌وس میکائیلیان به عنوان دبیر اجرایی تبدیل به عضو همیار این سازمان گردید. در همین دوران نیز ترجمه عهد جدید مژده به زبان فارسی به پایان رسید و چاپ شد.

در سال ۱۹۹۰ در خلال دبیری کشیش صادق سپری انجمن کتاب مقدس ایران توسط دولت اسلامی بسته شد. در مدت ۲۵ سال بعد از آن چاپ و توزیع کتاب مقدس و نیز تکمیل ترجمه عهد عتیق مژده تحت نظارت دفتر آسیایی انجمن‌های متحد کتاب مقدس صورت گرفت. زمانی که ترجمه مژده به پایان رسید، در سال ۲۰۰۷ در شهر استانبول ترکیه طی مراسمی ویژه تقدیس گردید.

در سال ۲۰۱۵ انجمن کتاب مقدس ایران در تبعید با هیئتی از مسیحیان ایرانی که در سطح بین‌المللی فعالیت می‌کردند، تأسیس و شروع به کار نمود. خانم ناهید سپهری از جانب این هیئت به عنوان دبیر اجرایی انجمن به خدمت گماشته شد.